عروق ، مؤثر است . منقول از كامل : آلوى بخارا ، سى عدد ؛ مويز بىدانه ، پانزده مثقال ؛ عناب ، سى [ بيست ] دانه ؛ سپستان ، سى دانه ؛ تمر هندى منقّى از دانه و ليف ، پانزده مثقال ؛ تخم كاسنى و تخم كشوث ، از هر يك سه مثقال ؛ گشنيز خشك ، دو سه روز در آب گرم خيسانيده ، پس صاف نموده هر روز نيم رطل را با هفت مثقال ترنجبين يا شكر سفيد در طلوع آفتاب بنوشند و اگر قبل از آن به دو ساعت صبر زرد را دو جزو با مصطكى ، يك جزو ممزوج نموده و تناول نمايند ، اولى است . [ 449 ] نقوع صبر : به جهت درد سرسوداوى و بلغمى و ساير امراض ، نافع است : افسنتين رومى ، هفت ؛ اسارون ، سه و نيم ؛ قنطوريون رقيق ، دو مثقال ؛ مصطكى ، دو ؛ صبر زرد ، چهار ، نيم كوب كرده و با سه رطل آب گرم سه روز به دستور مقرر بخيسانند ، پس صاف نموده ، هر روز ربع رطل را با روغن بادام بنوشند . و اگر هر روز به قدر ربع رطل برداشته تتمه را صاف نكنند ، اولى است . [ 450 ] نوع ديگر : جهت دوار و سدر و صرع و تقويت معده و رفع اخلاط غليظه مفيد است : هليلهء كابلى ، هفت ؛ بليله ، عود خام و آملهء مقشّر ، يك و نيم ؛ افسنتين ، دو و نيم ؛ شكاعى ، سه مثقال ؛ باد آورد ، سه مثقال ؛ سنبل الطيب ، قرنفل و حبّ بلسان ، يك و نيم ؛ نعناع ، هفت ؛ مرماحور ، دو ؛ قاقلهء كبار ، سه ؛ گل سرخ ، سه ؛ در دو رطل آب گرم بخيسانند و بعد از سه روز ، هر روز قريب ربع رطل بنوشند ، اولى است و اگر در چهار رطل آب بجوشانند تا به ربع رسد و صاف نمايند و هر روز سى مثقال بنوشند اولى است . [ 451 ] كه محمد بن زكريا گويد تجربه نموده جهت امراض معده بىعديل است : افسنتين ، هفت مثقال ؛ دارچينى ، سه و نيم ؛ عود بلسان و گل سرخ ، از هر يك دو مثقال ؛ عود و مصطكى ، از هر يك ، يك ، در يك رطل و نيم آب بجوشانند تا نيم رطل بماند ، پس صاف نموده ، صبر زرد را در او حل نموده و روزى يك اوقيه بنوشند . [ 452 ] نقوع : جهت ادرار حيض و منقول از جامع « امين الدوله » و گويد به غايت مدرّ حيض است : نقوع ديگر : تخم خربزه ، پنج مثقال ؛ تخم كرفس ، انيسون و رازيانه ، از هر يك دو مثقال ، نيم كوب كرده و در سه رطل آب سه شبانه روز خيسانيده و روزى سى مثقال با يك مثقال روغن بادام بنوشند .